გათბობის სისტემები - ეს საინტერესოა

21-ე საუკუნეში ვერავინ წარმოიდგენს  ცხოვრებას სხვადასხვა ტიპის გათბობის მოწყობილობებისა და გათბობის სისტემების გარეშე. პლანეტის შუა და ჩრდილოეთ განედებში ეს ასეა. და მათაც კი, ვინც ცხოვრობს დედამიწის სამხრეთ განედებში, არასოდეს უნახავს თოვლი და ქარბუქი და არ უგრძვნია 10 გრადუს ცელსიუსზე დაბალი ტემპერატურა, მათაც კი  იციან ღუმელების, ქვაბების, ბატარეების და ცივილიზაციის სხვა მიღწევების შესახებ გათბობის სფეროში.

ცოტა რამ  მითოლოგიური წყაროებიდან.

 ძველი ბერძნული მითოლოგიიდან ვიცით, რომ ტიტანი პრომეთე, ღმერთების მეფის ზევსის ბიძაშვილი, ხალხს ცეცხლს აძლევდა. პრომეთეს შეებრალა ადამიანები, რომლებიც საუკუნეების შემდეგ ვერც თბებობდნენ და ვერც ცეცხლზე ამზადებდნენ საჭმელს, რადგან ცეცხლი მხოლოდ ოლიმპოსზე და ზევსის ელვაში იყო. მომენტის შერჩევის შემდეგ, პრომეთემ მჭედელ ჰეფესტოს მოპარა ცეცხლის ნაპერწკალი, დამალა იგი მშრალი ლერწმის ღეროში, შემდეგ კი ხალხს გადასცა მზე და ცეცხლი ყოველთვის იყო და რჩება პლანეტაზე მცხოვრებთათვის სითბოს მთავარ წყაროდ. დროთა განმავლობაში შეიცვალა მხოლოდ ამ სითბოს წყაროდან მომხმარებელზე გადაცემის მეთოდები. მზის სითბო არ არის ყველგან და არა ყოველთვის, მაგრამ ცეცხლი შეიძლება შენს გვერდით დაანთო და შეინახო და საჭირო მომენტებში „ჩართო და გამორთო“.  ასწავლა ცეცხლის კეთება და ცეცხლის შენახვა ფერფლის/ნაცრის  დახმარებით.

კაცობრიობის პირველი საუკუნეების ცეცხლი და ქვა, როგორც გათბობის  სხვადასხვა წყაროსა და გათბობის სისტემების წინამორბედი.

როგორც კი კაცობრიობამ აფრიკიდან, სადაც იგი წარმოიშვა ანთროპოლოგებისა და არქეოლოგების აზრით, დაიწყო გადასვლა პლანეტის უფრო ჩრდილოეთ რეგიონებში, შემდეგ საკვებთან და საცხოვრებელთან ერთად, მაშინვე შეექმნა სახლებისა და მათში საკუთარი  გათბობის საკითხი.

ბანალური ხანძრიდან საჭირო იყო გათბობის უფრო მოწინავე და ეფექტურ მეთოდებზე გადასვლა. მაგრამ კოცონი იყო პირველი გამათბობელი მოწყობილობა, რომელსაც ქვის ხანის ადამიანები იყენებდნენ გამოქვაბულებში ან ქოხებში. ცეცხლი გულუხვად ათბობდა ჩვენს წინაპრებს და აცხელებდა ქვებს, რომლებზეც ისინი საჭმელს ამზადებდნენ.

ძველმა რომაელებმა (როგორ შეიძლება ეს საკთხი მათ გარეშე განიხილო) ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე, თავიანთ თერმულ აბანოებში ააშენეს პირველი თბილი სართული (ცივილიზაციის სპირალის კიდევ ერთი ნათელი დასტური - თბილი იატაკი ისევ დაგვიბრუნდა, მაგრამ სხვა ფორმით) . ეს იატაკი სითბოს დიდხანს ინახავდა და შემდეგ სითბოს ასხივებდა ქვემოდან გახურებული ქვის თერმული თვისებების გამო. რომაელებმა ასევე შექმნეს თანამედროვე ცენტრალური გათბობის პროტოტიპი, რომელიც აგზავნიდა ოთახში თბილ ჰაერს მიწისქვეშა წყაროდან არხების ქსელის საშუალებით.

ძველ რომში ბუხარი პოპულარობას იძენს და ვრცელდება ფართოდ. ბუხარი (ლათინური caminus - ღია კერა) მდებარეობდა ოთახის შუაში და გარშემორტყმული იყო ქვის სხვადასხვა ხელსაწყოთი: საკვამურები, კედლები, ანუ ისეთი საზღვრები, რომლებიც კარგად შთანთქავდა სითბოს და შემდეგ გამოსცემდა. ბუხრები წარმატებით შემორჩა დღემდე, მაგრამ უფრო მეტად, როგორც დამხმარე ან დეკორატიული მოწყობილობები.

შუა საუკუნეებში, როდესაც ლითონის მილები იშვიათობას აღარ წარმოადგენდა, ადამიანები ცდილობდნენ უზარმაზარი და ცივი ევროპული ციხესიმაგრეები თბილი ჰაერით გაეთბოთ. იგი იგზავნებოდა მილების ან არხების სისტემაში, რომელიც მდებარეობს იატაკის ქვეშ და რიყის ქვით ან ბაზალტით გაფორმებულ კედლებში.

მეთხუთმეტე საუკუნეში ქალაქები გაფართოვდა, სულ უფრო და უფრო დასახლდა, სახლების რაოდენობა სწრაფად გაიზარდა. მიწის სიძვირისა და მიწათსარგებლობის მაღალი გადასახადის გამო ორ-სამსართულიანი სახლები შენდებოდა. ასეთ სახლებში ბუხრების შეცვლა დაიწყო ღუმელების გათბობით, რადგან ის უკეთ თბებოდა.

თავიდან ეს განსაკუთრებით ღარიბ მოქალაქეებს ეხებოდათ, სახლებში ღუმელები იყო დაპროექტებული და ეგრეთ წოდებული „შავი“ წესით თბებოდა. ქოხებსა ან სახლებში წვის პროცესის შედეგად წარმოქმნილი თბილი ჰაერისა და კვამლის გამო ძნელდებოდა გაჩერება და შემდეგ სახურავზე გააკეთეს ნაპრალები  სპეციალური ნახვრეტით. თუმცა, ტორფის, ქვანახშირის ან ხის შედეგად მიღებული წვის პროდუქტები ადამიანის ჯანმრთელობას ვნებდა და ხშირად ეს მეთოდი ხანძრის გამომწვევი მიზეზიც იყო.

ამიტომ, მოგვიანებით გამოიგონეს ღუმელი, რომლის დიზაინი თითქმის უცვლელი იყო 600 წლის განმავლობაში.

მისი დახმარებით გათბობას უწოდებენ "თეთრს", ხოლო თავად ღუმელი უკვე განათავსეს არა ოთახის ცენტრში, არამედ კედელთან ახლოს სპეციალურ ნიშში. ევროპაში ასეთ სისტემას „რუსულიც“ უწოდეს. 1718 წელს იმპერატორმა პეტრე I-მა, რომელიც ცნობილია თავისი პროგრესული პროევროპული შეხედულებებით, გამოსცა ბრძანებულება რუსეთში, რომელიც კრძალავს სახლების მშენებლობას ღუმელების გარეშე და ხის მილებით. ასე შემოიტანა „შვედური ღუმელები“ ღუმელითა და გამონაბოლქვი სისტემით.

გათბობის მოწყობილობების აღორძინების ერა

წყლის გათბობა გახდა სრულიად ახალი და მნიშვნელოვანი ეტაპი თანამედროვე ტექნიკისა და გათბობის სისტემებისკენ მიმავალ გზაზე. 1777 წელს ფრანგმა ინჟინერმა მ. ბონემანმა გამოიყენა პირველი ბუნებრივი ცირკულაციის წყლის გათბობის სისტემა, რომლის ძირითადი დიზაინიც წარმატებით შემორჩა დღემდე და ოდნავ შეცვლილი სახით, გამოიყენება დღესაც.

იმ დროს ორთქლისა და წყლის გათბობის დანერგვის სერიოზული "გამომწვევი" იყო ფართოდ გამოყენებული ორთქლის ძრავები. მათმა ნარჩენმა ორთქლმა იპოვა სასარგებლო გამოყენება მასიურად აშენებული ქარხნებისა და  დიდი წარმოების ტერიტორიების გასათბობად. ასევე, ორთქლის გათბობის განვითარებაზე გავლენა იქონია გერმანელი პროფესორის მაისნერის სამეცნიერო ნაშრომებმა და სტატიებმა, მაინერი აქტიურად იყო ჩართული ამ სფეროში და ავითარებდა მას.

საინტერესოა, რომ XIX საუკუნის 30-იან წლებში რუსმა გენერალ-მაიორმა ნიკოლაი ამოსოვმა გამოიგონა ღუმელები სახლების გასათბობად "პნევმატური" გზით, რაც შეიძლება ჩაითვალოს მსოფლიოში პირველი ჰაერის გამათბობლის პროტოტიპად. ათ წელიწადში დაახლოებით ხუთასი ასეთი ღუმელი იყო. ამოსოვმა ისინი სამხატვრო აკადემიაში, ზამთრის სასახლესა და სასამართლო დარბაზშიც კი ააშენა, რისთვისაც იგი იმპერატორმა სპეციალურად დააჯილდოვა. მართალია, "ამოსის ღუმელები" ფუნდამენტურად არ განსხვავდებოდა წინა სისტემებისგან და  სიმკვრივის განსხვავების გამო, ასევე სწევდა თბილი ჰაერს მილებითა და არხებით სარდაფებიდან დარბაზებამდე და ოთახებამდე, მაგრამ მათ ასევე ჰქონდათ ნაკლოვანებები მუშაობის პროცესში: წვის დროს ხმაურობდა, აშრობდა ოთახში არსებულ ატმოსფეროს და რაც მთავარია,  ცხელი ლითონის საჰაერო მილების გამო ხურდებოდა და ფუჭდებოდა კედლები და კედლის დეკორაციები, იყრებოდა ჭვარტლი და დამწვარი მტვრის უსიამოვნო სუნი დგებოდა ოთახებში.

გათბობის რევოლუციური ეტაპი დადგა 1855 წელს, როდესაც რუსმა გერმანელმა მეწარმემ ფრანც კარლოვიჩ სან-გალიმ გამოიგონა გათბობის რადიატორი. გარეგნულად რადიატორი  წააგავდა თანამედროვე ბატარეიებს. ეს იყო მილებისაგან დამზადებული ლითონის ყუთი განივი დისკებით. რადიატორებმა დაიწყო პოპულარობის მოპოვება და სულ რაღაც 20 წლის შემდეგ გამოჩნდა ევროპაში პირველი ბინა საკუთარი წყლის გათბობის სისტემით, სადაც რადიატორები მზადდებოდა ბრტყელი კედლის პილასტერების სახით, ხოლო წყალი თბებოდა სპეციალურ გამათბობელში, რომელიც მდებარეობს  სამზარეულოს ღუმელი.

ეს იყო სრული წინამორბედი გათბობის სისტემებისა.

გათბობის სისტემების

განვითარების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ეტაპი არის   მე-20 საუკუნის დასაწყისი, როდესაც გამოჩნდა ელექტროძრავები და დაიწყო ინდუსტრიული წარმოება. მათი დახმარებით წარმოიქმნა  ცირკულაციის სისტემები, რომლებიც უზრუნველყოფს წყლის მუდმივ მოძრაობას გათბობის სისტემების კონტურის გასწვრივ. ტუმბოების გამოყენებამ მნიშვნელოვნად შეამცირა სტანდარტული გათბობის ღირებულება და გაზარდა სხვადასხვა გათბობის სისტემის ეფექტურობა, რაც მათ დღევანდელ არსებულ ვარიანტებთან მიახლოებითი მოდელია.

და დღეს, ასზე მეტი წლის შემდეგ, გათბობის მოწყობილობების მრავალფეროვნებით, დომინანტურია ორთქლისა და პროგრესის შეჩერება შეუძლებელია. თანამედროვე მეცნიერები და ინჟინრები, თავიანთი წინამორბედების გამოცდილების გამოყენებით, ქმნიან უფრო და უფრო მოწინავე მოწყობილობებსა და ტექნოლოგიებს სამრეწველო, მუნიციპალური და საცხოვრებელი ფართების გათბობისთვის ნებისმიერ პირობებში და ჩვენს პლანეტაზე ნებისმიერ ადგილას და ჩვენ სიამოვნებით ვთბებით ყველანაირი ახალი ტექნიკითა და ბატარეებით, მადლიერებითა და სითბოთი ვიხსენებთ ბუხრებს, ღუმელებს, პირველი რადიატორის გამომგონებელს და  გათბობის სისტემების პირველ დიზაინერებს!

"ხალხში ყველა ხელოვნება პრომეთესია", - თქვა ერთხელ ესქილემ თავის ტრაგედიაში "მიჯაჭვული პრომეთე". შეგვიძლია არ დავეთანხმოთ ცნობილ ძველ ბერძენ დრამატურგს. ადამიანებში ყველა ხელოვნება მომდინარეობს საკუთარი გონებიდან, ცნობისმოყვარეობითა და ლტოლვით ახლისა და უცნობისკენ!

ზემოთ მოყვანილი გათბობის მოწყობილობებისა და სისტემების გაჩენისა და განვითარების მთელი ისტორია ამის პირდაპირი მტკიცებულებაა.

რაც შეეხება თანამედროვე გათბობის სისტემებს, მათი როლი წამყვანია ჩვენს თანამედროვეობაში. მათი დამონტაჟებისთვის საჭირო მოწყობილობებს გთავაზობთ wishlist..ge. გვეწვიეთ ჩვენს ოფიციალურ ვებგვერდზე და ამაში თავად დარწმუნდებით. ,,ვიშლისთი“ გთავაზობთ ფასდაკლებებს გათბობის სისტემებზე და განვადების შეღავათიან პირობებს. ჩვენი პროდუქტების წარმოშობის ისტორიასა და განვითარების საინტერესო ეტაპებს იხილავთ პროდუქტის აღწერისა და ბლოგის სახით.